روز و ديگرى را در بيست و دو دقيقه و سومى را در يك ثانيه ضرب كرد و بر دقايق همواره سى و چهار دقيقه افزود سپس هريك از اين حاصل ضربها را به چيزى كه قابل رفع است نمود و اگر دقايق بيشتر از پانزده باشد آن را يك ساعت دانست و اگر كمتر باشد به كلى از آن صرفنظر كرد و مجموع حاصله روزهايى است كه از سال اول هجرى تا اول اين سال گذشته و بر آن عدد پنج را افزود و هفت هفت طرح كرد آنچه كمتر از هفته ماند علامت محرم است و اگر ماهى ديگر را خواسته باشيم براى شهور تامه‌اى كه از مطلوب ما گذشته باشد براى يك ماه دو روز و براى يك ماه ديگر يك روز منظور مىداريم و مجموع را بر علامت محرم افزوده و همه اين مبلغ را هفت هفت طرح مىكنيم و در نتيجه علامت اين ماه برحسب تواريخى كه از مسير اوسط بدست آمده است باقى مىماند . اما در رؤيت هلال كه چه روزى روى خواهد داد كارى است كه بسيار دشوار است و به جداول بسيارى براى دانستن اين كار نيازمندى است و به آن اندازه كه در زيج محمد بن جابر بتانى و زيج حبش حاسب است براى جويندگان كفايت مىكند و به اين دوجا رجوع شود . بيان حساب اسماعيليه كه براى پيدا كردن اول رمضان ساخته‌اند و گمان كرده‌اند كه يكى از اسرار نبوت است به همين طريق كه گفته شد فرقه‌اى كه مدعى هستند از بواطن باخبرند و تشيع آل عصمت را انتحال كرده‌اند حسابى ساخته كه بزعم ايشان اين حساب يكى از اسرار نبوت است و آن اين است . هر وقت خواستيم اول رمضان را بدانيم كه چه روزى است سالهاى تام هجرت را مىگيريم « 1 » و در چهار ضرب مىكنيم و به حاصل ضرب پنج يك و شش يك اين سالها را مىافزاييم . و اگر در اين تقسيم باقيمانده‌اى ماند به شرط آنكه يكى از اين دو

--> ( 1 ) - سال تام يعنى سالى كه تمام گشته مانند سال گذشته نسبت به امسال و سال ناقص يعنى سالى كه هنوز تمام نگشته و ما در او هستيم مانند سال فعلى .